Δευτέρα, 28 Μαΐου 2018

H Ανακάλυψη του Κόλπου της Γουινέας




   
Με τον θάνατο του Ερρίκου του Θαλασσοπόρου το 1460, ολοκληρώνεται μια εποχή για τις Πορτογαλικές ανακαλύψεις. Από το 1418 μέχρι και το 1460, από τις αποστολές που χρηματοδοτήθηκαν και οργανώθηκαν από τον Ερρίκο, οι Πορτογάλοι ανακάλυψαν τα Νησιά Μαδέρα, τις Αζόρες, τα πρώτα τέσσερα νησιά του Κάβο Βέρντε και τις Αφρικανικές ακτές του Ατλαντικού μέχρι την περιοχή της σημερινής Γουινέας Μπισάου. Ο κύριος σκοπός όμως που ήταν η ανακάλυψη του θαλάσσιου δρόμου προς την Ινδία, δεν είχε ακόμη επιτευχθεί και ο Βασιλιάς Αλφόνσο ο Πέμπτος της Πορτογαλίας, δεν είχε σκοπό να αφήσει ημιτελείς τις προσπάθειες του Ερρίκου. Αφού είχε μεταφέρει το ορμητήριο των ναυτικών εξερευνήσεων από το Λάγος στην Λισσαβόνα, αποφάσισε να αναθέσει την συνέχεια τους, σε κάποιον που θα μπορούσε να τις χρηματοδοτήσει. Εκείνος ήταν ένας μεγαλέμπορος της Λισσαβόνας, ο Φερδινάνδο Γκόμες. Το 1469, ο Βασιλιάς Αλφόνσο, συμφώνησε να του παραχωρήσει για πέντε χρόνια την συνέχεια της εξερεύνησης των Αφρικανικών ακτών με την προϋπόθεση κάθε χρόνο να ανακαλύπτει 100 λεύγες (περίπου 300 ναυτικά μίλια ή 555 χλμ.) από τις Αφρικανικές ακτές. Η συμφωνία, προέβλεπε την εμπορική μονοπώληση των νέων ακτών από τον Γκόμες, έναντι 200.000 ρεάις (το τότε νόμισμα της Πορτογαλίας) ανά έτος. 

  Ο Γκόμες, για τις νέες εξερευνήσεις, επέλεξε τους θαλασσοπόρους που θα συνέχιζαν νοτιότερα από την τελευταία ανακάλυψη που είχε γίνει κατά την εποχή του Ερρίκου του Θαλασσοπόρου. Αυτοί, ήταν ο Ζοάο ντε Σανταρέμ, ο Πέρο Εσκομπάρ, ο Λόπο Γκονσάλβεζ, ο Φερνάο ντου Πο και ο Πεντρο δε Σιντρα. Με το που υπογράφηκε η συμφωνία, οι πέντε αυτοί θαλασσοπόροι, έπλευσαν προς τον Κόλπο της Γουινέας πραγματοποιώντας σειρά από γεωγραφικές ανακαλύψεις. Η σπουδαιότερη όμως, συνέβη τον Ιανουάριο του 1471 όταν ο Ζοάο ντε Σανταρέμ και ο Πέρο Εσκομπάρ, ανακάλυψαν έναν οικισμό τον οποίο οι ιθαγενείς είχαν ονομάσει Ανομανσάχ. Εκεί, οι Πορτογάλοι ανακάλυψαν για πρώτη φορά ορυχείο χρυσού. Όπως ήταν αναμενόμενο, αποίκησαν αμέσως την περιοχή την οποία μετονόμασαν σε Μίνα (Mina στα πορτογαλικά σημαίνει ορυχείο).  Εκεί, σήμερα βρίσκεται η πόλη Ελμίνα της Γκάνα. Εκτός του χρυσού όμως, η περιοχή ήταν πλούσια σε ελεφαντόδοντο και ένα τοπικό είδος πιπεριού, προϊόντα τα οποία απέδιδαν σημαντικά κέρδη κατά την εμπόρευση τους στην Ευρώπη. Η ανακάλυψη της Μίνα από τον Ζοάο ντε Σανταρέμ και τον Πέρο Εσκομπάρ, ήταν μέρος της ευρύτερης ανακάλυψης των βόρειων ακτών του Κόλπου της Γουινέας, καθώς οι δύο θαλασσοπόροι, μαζί, είχαν ανακαλύψει τις ακτές των σημερινών χωρών της Ακτής του Ελεφαντοστού, της Γκάνα, του Τόγκο, του Μπενίν φτάνοντας μέχρι το δέλτα του Ποταμού Νίγηρα, στις ακτές της Νιγηρίας. 

   Οι δύο θαλασσοπόροι, έπλευσαν και νότια των εκβολών του Νίγηρα, ανακαλύπτοντας επίσης τα νησιά Σάο Τόμε και Πρινσίπε καθώς και το νησί Ανομπόν το οποίο σήμερα ανήκει στην χώρα της Ισημερινής Γουινέας. Σε συνέχεια των ανακαλύψεων, ο Φερνάο ντου Πο, ήταν εκείνος που το 1472 ανακάλυψε το μεγαλύτερο νησί του Κόλπου της Γουινέας, Μπιόκο το οποίο αν και βρίσκεται στα ανοικτά των ακτών του Καμερούν, σήμερα ανήκει και αυτό στην Ισημερινή Γουινέα. Από το Δέλτα του Νίγηρα και ανατολικά, τις ηπειρωτικές ακτές τις Αφρικής εξερεύνησε ο Λόπο Γκονσάλβεζ ο οποίος έχοντας φτάσει μέχρι τις ακτές του Γκαμπόν, έγινε ο πρώτος ευρωπαίος που πέρασε νότια του Ισημερινού. Εκεί, ήταν και το απώτατο όριο των Πορτογαλικών ανακαλύψεων κατά την περίοδο του Φερδινάνδο Γκόμες. Όσο για τον Πέντρο ντα Σίντρα, αν και δεν πιστώνεται με κάποια ανακάλυψη κατά την περίοδο του Γκόμες, ήταν εκείνος που είχε ανακαλύψει τις ακτές της Σιέρα Λεόνε το 1461 ονομάζοντας ο ίδιος έτσι την περιοχή (από το “Serra da Leoa" που στα πορτογαλικά σημαίνει “Οροσειρά της Λέαινας”) και παρατηρώντας πως η ακτογραμμή συνέχιζε νοτιοανατολικά, προϊδέασε τους Πορτογάλους για μια κοντινή ύπαρξη ενός θαλάσσιου περάσματος προς την Ινδία. 

   Η πενταετία των εξερευνήσεων από τους θαλασσοπόρους του Γκόμες, πέρα από νέες γεωγραφικές ανακαλύψεις, απέδωσε τεράστια οικονομικά κέρδη στην Πορτογαλία. Μετά το πέρας της Συμφωνίας, ο Γκόμες, έγινε γνωστός ως Φερνάνδο Γκόμες ντα Μίνα ως ο πρωτεργάτης για την ανακάλυψη του ορυχείου χρυσού στις ακτές τις Γκάνα. Η σπουδαιότητα της ανακάλυψης της Μίνα, ήταν τόσο μεγάλη που ώθησε τους Ισπανούς Μονάρχες να στείλουν το 1478 έναν στόλο από 35 πλοία για να την καταλάβουν, προκαλώντας έτσι την Ναυμαχία της Γουινέας. Οι πολύ πιο έμπειροι στην θάλασσα όμως Πορτογάλοι, αιφνιδιάζοντας τον Ισπανικό στόλο που είχε αγκυροβολήσει  σε έναν όρμο κοντά στην Μίνα, κατάφεραν με έντεκα πλοία να καταλάβουν τα Ισπανικά χωρίς να χάσουν ούτε ένα δικό τους.


 Ο Γκόμες, το 1478, διορίστηκε ως οικονομικός σύμβουλος του Βασιλιά ενώ το 1482, ο νεοενθρονιζόμενος Βασιλιάς Ιωάννης ο Δεύτερος, του έδωσε την εντολή να δημιουργήσει ένα οχυρό και ένα εργοστάσιο στην Μίνα και να διαχειριστεί την εξόρυξη του χρυσού. Τα οικονομικά πλούτη από την ανακάλυψη του Κόλπου της Γουινέας, επισκίασαν την ίδια την ανακάλυψη, έτσι, ώστε σήμερα να γνωρίζουμε ελάχιστα στοιχεία τόσο για τους θαλασσοπόρους που ανακάλυψαν τις ακτές του όσο και για τα ταξίδια τους. 

Το φρούριο της Ελμίνα στην Γκάνα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου