Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2017

Το θρυλικό ταξίδι του Μπρένταν του Θαλασσοπόρου


  Η Ιρλανδία, άρχισε να κατοικείται κατά την Μεσολιθική Εποχή.   Για πρώτη φορά αναφέρεται από τον Πτολεμαίο ως Ιουερνία, αντλώντας πιθανότατα πληροφορίες από το ταξίδι του Πυθέα.  Από τον 3ο αιώνα π.Χ άρχισαν να εγκαθίστανται οι Κέλτες οι οποίοι καθιέρωσαν τον δικό τους πολιτισμό στο νησί. Η Ιρλανδία, αν και δεν κατακτήθηκε ποτέ από τους Ρωμαίους αφού η αυτοκρατορία τους είχε φτάσει μέχρι το νότιο τμήμα της Μεγάλης Βρετανίας, οι εμπορικές επαφές των κατοίκων της με τους Ρωμαίους, τους επηρέασε πολιτισμικά. Μία από τις επιρροές αυτές έφτασε το 431 μ.Χ. και ήταν η ιεραποστολή του Επισκόπου Παλλάδιου ο οποίος άρχισε να διαδίδει τον χριστιανισμό στο νησί προσηλυτίζοντας νέους πιστούς, με την καθοριστική συμμετοχή του Επισκόπου Πατρίκιου ο οποίος σήμερα είναι ο προστάτης Άγιος του Νησιού. Το 512, σε μία εποχή που στην Ευρώπη γινόντουσαν σημαντικές γεωπολιτικές ανακατατάξεις μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, στην Ιρλανδία, η νέα θρησκεία του χριστιανισμού είχε ήδη επικρατήσει κατά των Δρυϊδών. Εκείνη την χρονιά, ο Επίσκοπος Ερκ, χειροτόνησε ως Ιερέα έναν μοναχό τον οποίο είχε για πέντε χρόνια υπό την διδασκαλία του. Αυτός ήταν ο Μπρένταν. Γνωστός και ως Θαλασσοπόρος.


 Μέσω της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, είχε εξαπλωθεί στην Ευρώπη  ένας μύθος αρχαιοελληνικής προέλευσης που εξακολουθούσε να διατηρείται και κατά τον Πρόιμο Μεσαίωνα ο οποίος  είχε να κάνει με τις Νήσους των Μακάρων. Τα νησιά αυτά, σύμφωνα με τους μύθους, ήταν ο τόπος που κατέληγαν οι ψυχές των επιφανών ανδρών. Με την καθιέρωση της νέας θρησκείας, ο μύθος αυτός προσαρμοστικέ στις Βιβλικές διδαχές και τα νησιά αυτά άρχισαν να αναφέρονται πλέον ως  (Επίγειος) Παράδεισος ή Εδέμ.  Κατά την κοινή πεποίθηση της εποχής, η τοποθεσία τους βρισκόταν στην άλλη άκρη του άγνωστου τότε Δυτικού Ωκεανού (του Ατλαντικού), απομακρυσμένα από τον κόσμο των ζωντανών. Επιρρεασμένος και Ο Μπρένταν από αυτό τον μύθο, αποφάσισε να πλεύσει προς τον άγνωστο ωκεανό και να τα αναζητήσει. 

 Η κύρια πηγή για το ταξίδι του Μπρεντάν, είναι ένα κείμενο στην λατινική γλώσσα το οποίο γράφτηκε περί το 900 μ.Χ. με τίτλο “Navigatio sancti Brendani abbatis” (Η πλεύση του Άγιου Μπρένταν). Οι αναφορές περί δαιμόνων, θεϊκών παρεμβάσεων και άλλων μεταφυσικών στοιχείων κατά την περιήγηση του Ιρλανδού ιερέα, καθιστούν αμφίβολο τόσο το μέχρι που έφτασε όσο  και το ίδιο το ταξίδι. Το χρονικό διάστημα όμως μεταξύ του ταξιδιού και της συγγραφής του κειμένου αυτού (τρεισήμισι αιώνες) είναι αρκετό ώστε το παράτολμο αυτό - για την εποχή - ταξίδι, να έχει παραποιηθεί με φανταστικά στοιχεία ώστε να αποκτήσει θρυλική μορφή και πόσο μάλλον όταν πρόκειται για έναν Άγιο της τοπικής εκκλησίας αφού τότε, ο Μπρένταν είχε πλέον αγιοποιηθεί. Παρόλα αυτά όμως, αρκετές από τις αναφορές του κειμένου, παραπέμπουν σε γεγονότα που - στο μέτρο του δυνατού - καθιστούν το ταξίδι, γεγονός.  

   Σύμφωνα με την ιστορία, ο Μπρένταν κατασκεύασε ένα σκάφος Ιρλανδικού τύπου (κάραχ) με ένα πανί στην μέση και επέλεξε δεκατέσσερους μοναχούς ως πλήρωμα. Μετά από νηστεία σαράντα ημερών, ο Μπρένταν με το πλήρωμα του προσευχήθηκε και απέπλευσε από τις νοτιοδυτικές ακτές της Ιρλανδίας την εποχή της άνοιξης. Σε ένα από τα πρώτα νησιά που έφτασε υπήρχαν πολλά πρόβατα. Εκεί, ο Μπρένταν με τους μοναχούς πέρασαν την Μεγάλη Εβδομάδα και από εκεί, συνέχισαν το ταξίδι τους. Τα νησιά αυτά, πιθανότατα να ήταν οι Εβρίδες. Σε ένα επόμενο νησί, υπήρχε πληθώρα από πουλιά τα οποία - σύμφωνα πάντα με το κείμενο - τραγουδούσαν ψαλμωδίες δοξάζοντας τον Κύριο. Το νησί αυτό θα μπορούσε να είναι κάποιο από τα Νησιά Φερόε στο οποίο κατά την άνοιξη, ακόμα και σήμερα, καταφεύγουν πολλά θαλασσοπούλια, τα οποία φυσικά δεν ψέλνουν! Στην συνέχεια του ταξιδιού, Ο Μπρένταν συνάντησε κάτι που αναφέρεται ως πηχτή θάλασσα περιγράφοντας έτσι κάποιο κομμάτι πάγου, κάτι το οποίο ήταν άγνωστο μέχρι τότε για τους Ιρλανδούς, όπως και τα παγόβουνα. 

 Στο κείμενο αναφέρεται πως οι μοναχοί, βρήκαν ένα νησί, στο οποίο όταν πήγαν να ανάψουν φωτιά, εκείνο βυθίστηκε. Πολλοί ερευνητές, εικάζουν πως δεν πρόκειται για νησί αλλά για φάλαινα. Αυτό όμως, απέχει αρκετά από την πραγματικότητα.  Παρόλο που η φάλαινα ως είδος ήταν κάτι άγνωστο για τους Ιρλανδούς, όσο και μεγάλη να ήταν, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να μοιάσει με νησί και πολύ περισσότερο να πατήσει κάποιος απάνω της χωρίς εκείνη να αντιδράσει αμέσως. Πόσο μάλλον να πάρει και τον χρόνο του κάποιος για να ανάψει φωτιά. Αν συνέβαινε αυτό, στο κείμενο θα υπήρχε και η κατασπάραξη των μοναχών από την φάλαινα! Πολύ πιθανό, οι μοναχοί, να εντόπισαν από απόσταση κάποια φάλαινα την ώρα που ξεφυσούσε και βυθιζόταν στο νερό συγχέοντας το ψέκασμα του νερού με καπνό και το γεγονός να παρερμηνεύθηκε κατά την διάδοση της ιστορίας από γενιά σε γενιά.  Στην συνέχεια, αναφέρεται ένα γεγονός το οποίο μπορεί να αποτελέσει μια ισχυρή ένδειξη πως ο Μπρένταν έφτασε στην Ισλανδία καθώς υπάρχει αναφορά για ένα νησί όπου υπήρχε ένα ηφαίστειο το οποίο περιγράφει ως την πύλη της Κόλασης. Από εκεί, αρχίζει να εντείνεται η υπερβολή του κειμένου καθώς αναφέρεται πως στο νησί αυτό ο Μπρεντάν συνάντησε τον Ιούδα, δυστυχισμένο, να κάθετε παγωμένος σε έναν υγρό βράχο στην μέση της θάλασσας, κάνοντας ανάπαυλα από την Κόλαση τον οποίο, ο Μπρένταν. προστάτευσε για μία νύχτα από τους δαίμονες. Στο τελευταίο νησί που έφτασε ο Μπρένταν πριν πάρει τον δρόμο της επιστροφής, συνάντησε έναν ερημίτη, ο οποίος ζούσε εκεί για εξήντα χρόνια. 

   Όπως είναι φυσιολογικό, τα νησιά που επισκέφθηκε ο Μπρένταν, δεν προσδιορίζονται γεωγραφικά αφού ακόμα ήταν άγνωστα τότε. Η ιστορία αυτή όμως, έπρεπε να είχε και ένα ανάλογο τέλος για έναν Άγιο. Έτσι, κατά την επιστροφή, ο Μπρένταν όρισε ως νησιά της Επαγγελίας των Αγίων, τα σημερινά Νησιά Φερόε. Το ταξίδι αυτό, ιστορικά, είναι μεμονωμένο σε μία μακρά περίοδο μεταξύ της Ελληνιστικής Περιόδου της Αιγύπτου και τις πρώτες εξόρμησες των Βίκινγκς, όπου στην Ευρώπη τουλάχιστον, δεν εμφανίζεται κάποια δραστηριότητα ναυτικών εξερευνήσεων. Μετά το ταξίδι αυτό, ο Μπρένταν, συνέχισε το θρησκευτικό του έργο, διδάσκοντας τον Χριστιανισμό και ιδρύοντας μοναστήρια στην Ιρλανδία. Σήμερα, στο νησί γιορτάζεται ως Άγιος, την 16η Μαϊου. 



  





  

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου