Παρασκευή, 17 Φεβρουαρίου 2017

Η Συνθήκη της Τορδεσίγιας: Οι Πορτογάλοι και οι Ισπανοί, μοιράζουν τον Πλανήτη.


   Το 1492, ο Κολόμβος ανακαλύπτει τα πρώτα νησιά της Αμερικανικής ηπείρου για λογαριασμό της Ισπανίας, πιστεύοντας πως είχε φτάσει στην Ασία. Κατά την επιστροφή του στην Ισπανία, σταματάει πρώτα στην Λισσαβόνα. Ο Βασιλιάς Ιωάννης ο Δεύτερος της Πορτογαλίας μαθαίνει από τον ίδιο για τις νέες ανακαλύψεις. Οι Πορτογάλοι οι οποίοι μονοπωλούσαν στις εξερευνήσεις ανακαλύπτοντας όλο και περισσότερα εδάφη στην Αφρικανική ήπειρο και έχοντας φτάσει πολύ κοντά στην ανακάλυψη του θαλάσσιου δρόμου προς την Ινδία, είχαν πλέον να αντιμετωπίσουν έναν νέο ανταγωνιστή. Ο Βασιλιάς Ιωάννης, χωρίς να χάσει χρόνο, έστειλε μία επιστολή προς τους Ισπανούς Βασιλείς, Φερδινάνδο και Ισαβέλλα. Επικαλούμενος την Συνθήκη της Αλκάσοβας που είχε υπογραφεί από τις δύο χώρες το 1479 η οποία όριζε πως κάθε νέα γεωγραφική ανακάλυψη νότια των Καναρίων Νήσων κατοχυρωνόταν στην Πορτογαλία, ο Βασιλιάς Ιωάννης, τους ανήγγειλε πως τα εδάφη που ανακάλυψε ο Κολόμβος ανήκουν στην Πορτογαλία και πως ήδη ετοίμαζε έναν στόλο για να τα κατακτήσει.

  Οι Ισπανοί Βασιλείς, γνωρίζοντας πως δεν είχαν την ναυτική δύναμη για να αντιμετωπίσουν τους Πορτογάλους, επέλεξαν την διπλωματική οδό και κατέφυγαν στον Πάπα Αλέξανδρο τον Έκτο. Ο Πάπας, κάλεσε τις αντιμαχόμενες πλευρές οι οποίες τελικά κατέληξαν στην συμφωνία της 4ης Μαΐου του 1493. Η συμφωνία, με βάση τον μεσημβρινό που διερχόταν 100 λεύγες (περίπου 300 ναυτικά μίλια ή 550 χιλιόμετρα) δυτικά των νησιών του Πράσινου Ακρωτηρίου, κατοχύρωνε στην Πορτογαλία κάθε νέα ανακάλυψη που θα γινόταν ανατολικά του μεσημβρινού και στην Ισπανία, κάθε νέα ανακάλυψη που θα γινόταν δυτικά. 

  Εκεί όμως που είχε ορισθεί η γραμμή από τον Πάπα, ο Βασιλιάς Ιωάννης, ανησυχούσε μήπως η Ινδία βρισκόταν εξολοκλήρου στην Ισπανική μεριά του κόσμου καθώς τότε ακόμα δεν είχε γίνει αντιληπτό πως οι Ισπανοί είχαν φτάσει σε μια νέα ήπειρο, αλλά στις ακτές της Ασίας. Θέλοντας να αποφύγει έναν πόλεμο ο οποίος θα του καθυστερούσε τα σχέδια για την ανακάλυψη του θαλάσσιου δρόμου προς την Ινδία, ο Βασιλιάς της Πορτογαλίας ζήτησε να οριστεί δυτικότερα η γραμμή που όριζε τις Πορτογαλικές και τις Ισπανικές κτίσεις. Οι Ισπανοί Βασιλείς, συμφώνησαν ώστε να υπογραφεί στις 2 Ιουλίου και στις 5 Σεπτεμβρίου του 1494 μια νέα συνθήκη. Η Συνθήκη της Τορδεσίγιας.

  Η Συνθήκη της Τορδεσίγιας, όριζε πλέον τον μεσημβρινό που χώριζε τις Ισπανικές με τις Πορτογαλικές κτίσεις κατά 270 λεύγες δυτικότερα από την προηγούμενη συμφωνία. Δηλαδή, το όριο είχε τοποθετηθεί πλέον 370 λεύγες (περίπου 1110 ναυτικά μίλια ή 2055 χλμ) δυτικότερα των νησιών του Πράσινου Ακρωτηρίου. Η συνθήκη αυτή, ωφέλησε τους Πορτογάλους οι οποίοι μετά από λίγα χρόνια, απέκτησαν το εμπορικό μονοπώλιο με την Ινδία ενώ οι Ισπανοί, ανακαλύπτοντας πως τελικά δεν είχαν φτάσει στην Ασία αλλά σε μία νέα ήπειρο, είχαν μείνει πολύ μακριά από αυτό τον στόχο. Με την νέα συνθήκη, οι Πορτογάλοι απέκτησαν εδάφη και στην νέα ήπειρο (Βραζιλία).  


 Οι Πορτογάλοι και οι Ισπανοί, είχαν ήδη μοιράσει τον κόσμο μεταξύ τους. Από την μία μεριά όμως. Η άφιξη του Μαγγελάνου το 1521 στα Νησιά Μολούκες έχοντας διασχίσει τον Ειρηνικό Ωκεανό, θα εγείρει και το θέμα των ορίων από την άλλη μεριά του πλανήτη. Έτσι, το 1529 ακολούθησε και η συμφωνία της Σαραγόσας η οποία όριζε τον αντιμεσημβρινό της Συνθήκης της Τορδεσίγιας, 297,5 λεύγες ανατολικά των Νησιών Μολούκες. Η Συνθήκη της Τορδεσίγιας, αν και μοίρασε τον Κόσμο στους Ισπανούς και τους Πορτογάλους αποφεύγοντας την μεταξύ τους σύρραξη, δεν αναγνωρίστηκε από τις νέες ευρωπαϊκές ναυτικές δυνάμεις που θα αναδειχθούν δύο αιώνες αργότερα όπως εκείνες των Άγγλων, των Ολλανδών και των Γάλλων.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου